{"id":1654,"date":"2025-02-08T13:39:46","date_gmt":"2025-02-08T13:39:46","guid":{"rendered":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/?page_id=1654"},"modified":"2025-02-08T13:47:06","modified_gmt":"2025-02-08T13:47:06","slug":"obrona-poczty-polskiej-w-wolnym-miescie-gdansku-bohaterstwo-w-pierwszych-godzinach-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/?page_id=1654","title":{"rendered":"Obrona Poczty Polskiej w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku – bohaterstwo w pierwszych godzinach II Wojny \u015awiatowej"},"content":{"rendered":"\n

Wolne Miasto Gda\u0144sk -kiedy NSDAP dosz\u0142o do w\u0142adzy (1933) to \u201cWolne\u201d by\u0142o jedynie z nazwy. By\u0142 to tw\u00f3r pa\u0144stwowy utworzony po zako\u0144czeniu I Wojny \u015awiatowej jako jeden z ustale\u0144 Traktatu Wersalskiego. Zdominowany przez wp\u0142yw Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w – Polacy stanowili tylko od 3 do 15%, posiadaj\u0105c jednak swoje firmy czy organizacje. W\u0142adze Gda\u0144ska, utrudnia\u0142y jednak wszelkie pr\u00f3by zak\u0142adania polskich sp\u00f3\u0142ek, przedsi\u0119biorstw. II Rzeczpospolita mia\u0142a zapewniony dost\u0119p do bezpo\u015bredniego eksportu i importu towar\u00f3w przez port morski, posiadania linii telefonicznej i telegraficznej, by\u0142a w\u0142a\u015bcicielem kolei na obszarze miasta. Posiada\u0142a tak\u017ce w\u0142asn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 pocztow\u0105.\u00a0
<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek piek\u0142a<\/p>\n\n\n\n

Jest lato 1939 roku. Polscy uczniowie po niezwykle upalnym lecie maj\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do szk\u00f3\u0142. Tak si\u0119 jednak nie dzieje. O 4:00 1 wrze\u015bnia budynek poczty mieszcz\u0105cy si\u0119 na Heveliusplatz zosta\u0142 odci\u0119ty od pr\u0105du oraz po\u0142\u0105cze\u0144 telefonicznych. 55 obro\u0144c\u00f3w z\u0142o\u017conych z przeszkolonych wojskowo pracownik\u00f3w poczty, jednego kolejarza i nie bior\u0105cej udzia\u0142u w obronie dziewczynka wychowywana przez dozorc\u0119, zosta\u0142o zaatakowanych ok. godziny 4:40 jako akt jednego z pierwszych konflikt\u00f3w  II Wojny \u015awiatowej. Przeciwko oko\u0142o 200 niemc\u00f3w z\u0142o\u017conych z cz\u0142onk\u00f3w SS i SA oraz policjant\u00f3w, uzbrojonych w 3 ci\u0119\u017ckie dzia\u0142a oraz 3 samochody pancerne, Polacy bronili si\u0119 przy u\u017cyciu jednego karabinu przeciwpancernego, kilku karabin\u00f3w maszynowych i samopowtarzalnych, kilkunastu pistolet\u00f3w i granat\u00f3w r\u0119cznych. <\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego plac\u00f3wka mia\u0142a utrzyma\u0107 si\u0119 przez oko\u0142o 6 godzin, a\u017c do odsieczy wojsk Armii \u201cPomorze\u201d.Informacja o wycofaniu si\u0119 wojsk z tego terenu, czy odwo\u0142ania obrony, nie dotar\u0142a. Plan wojsk niemieckich zak\u0142ada\u0142: wdarcie si\u0119 przez s\u0105siaduj\u0105cy budynek Krajowego Urz\u0119du Pracy oraz jednoczesne zwi\u0105zanie walk\u0105 obro\u0144c\u00f3w poprzez front plac\u00f3wki. Pierwszy szturm niemc\u00f3w zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem, w wyniku pierwszych walk \u015bmiertelne rany odni\u00f3s\u0142 tak\u017ce dow\u00f3dca ataku – Alfred Heinrich. Ofensywa od strony pobliskiego budynku zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c odparta, m.in. poprzez bohaterskie rozerwanie si\u0119 granatem dow\u00f3dcy obrony ppor. Konrada Guderskiego.<\/p>\n\n\n\n

Kilka godzin p\u00f3\u017aniej,Niemcy przypu\u015bcili kolejny atak wzmocnieni dwoma lekkimi dzia\u0142ami kaliber 75mm, jednak\u017ce ten te\u017c zosta\u0142 przez Polak\u00f3w odparty. Oko\u0142o godziny 15 obro\u0144com polskiej plac\u00f3wki zosta\u0142o powierzone ultimatum; je\u015bli w ci\u0105gu 2 godzin nie zawiesz\u0105 bia\u0142ej flagi, budynek zostanie wysadzony. Przez czas rozpatrywania niemcy minowali \u015bciany budynku, aby o godzinie 17 rozpocz\u0105\u0107 zmasowany ostrza\u0142 wzmocnieni haubic\u0105 105mm. Zmuszaj\u0105c polak\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w coraz to gorszej sytuacji, do przej\u015bcia do piwnic Poczty Polskiej. Oko\u0142o godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej, Niemcy zalewaj\u0105 piwnic\u0119, by j\u0105 p\u00f3\u017aniej podpali\u0107 wypychaj\u0105c z wn\u0119trz pozosta\u0142ych przy \u017cyciu obro\u0144c\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, informacje o czasie obrony plac\u00f3wki nieco si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105, wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy 12 a 14 godzinami nier\u00f3wnej walki, bez szans na zwyci\u0119stwo. Pewny jest jednak fakt i\u017c Niemcy popisali si\u0119 nieposzanowaniem kapitulacji walcz\u0105cych, zabijaj\u0105c nios\u0105cego bia\u0142\u0105 flag\u0119 zast\u0119pc\u0119 dow\u00f3dcy obrony, a tak\u017ce spalaj\u0105c \u017cywcem wychodz\u0105cego tu\u017c za nim naczelnika poczty. W ten spos\u00f3b zako\u0144czy\u0142a si\u0119 jedna z pierwszych batalii najwi\u0119kszego konfliktu zbrojnego w historii \u015bwiata; spo\u015br\u00f3d 55 obro\u0144c\u00f3w wojn\u0119 prze\u017cy\u0142o jedynie 4 z nich, oraz dozorczyni. W budynku pracowa\u0142o przed wojn\u0105 oko\u0142o 100 os\u00f3b, a w walkach uczestniczy\u0142a nieznacznie ponad po\u0142owa – reszta zosta\u0142a aresztowana przez gda\u0144skich policjant\u00f3w i osadzona w obozach.<\/p>\n\n\n\n

Pseudo \u201cproces\u201d i masowa egzekucja bohater\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Tydzie\u0144 po zako\u0144czeniu walk na obecnej ulicy Heweliusza, odby\u0142 si\u0119 pierwszy z dw\u00f3ch nielegalnych i fikcyjnych \u201cproces\u00f3w\u201d obro\u0144c\u00f3w zarz\u0105dzany przez Wojenny S\u0105d Polowy \u201cGrupy Eberhardta\u201d (drugi odby\u0142 si\u0119 29 wrze\u015bnia) kt\u00f3re trwa\u0142y ledwie kilka godzin, skazuj\u0105c wszystkich pozosta\u0142ych przy \u017cyciu 38 obro\u0144c\u00f3w na kar\u0119 \u015bmierci. Bohater\u00f3w stracono potajemnie 5 pa\u017adziernika na poligonie \u0107wiczebnym mieszcz\u0105cym si\u0119 na gda\u0144skiej Zaspie. Cia\u0142a zamordowanych znaleziono dopiero 28.08.1991r., kiedy podczas budowy, robotnicy natkn\u0119li si\u0119 na ich zbiorowy gr\u00f3b. Szcz\u0105tki obro\u0144c\u00f3w ekshumowano na Cmentarz Ofiar Hitleryzmu na Zaspie, gdzie odbyli\u015bmy s\u0142u\u017cb\u0119 sprz\u0105taj\u0105c teren wok\u00f3\u0142 zbiorowej mogi\u0142y pomordowanych, oraz inne zapomniane groby. Uroczy\u015bcie z\u0142o\u017cyli\u015bmy znicze na grobach obro\u0144c\u00f3w oraz zas\u0142u\u017conego dla harcerstwa w WMG – Alfa Liczma\u0144skiego zamordowanego w filii obozu Stutthof.
<\/p>\n\n\n\n

Warto by\u0142o, czy nie warto?<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak Powstanie Warszawskie, czy obrona Westerplatte, w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w trwaj\u0105 dywagacje na temat sensu walk o budynek. Bez w\u0105tpienia by\u0142 to czyn bohaterski, jednak\u017ce bez jakichkolwiek szans na pomy\u015blno\u015b\u0107 i zwyci\u0119stwo. Grupa Armii \u201cPomorze\u201d nie mia\u0142a szans na wys\u0142anie odpowiednich jednostek z odsiecz\u0105, musz\u0105c wycofywa\u0107 si\u0119 w g\u0142\u0105b kraju. Wszak bitwa graniczna w pierwszych dniach wojny praktycznie ca\u0142kowicie rozbi\u0142a Wojsko Polskie, ukazuj\u0105c niemoc przestarza\u0142ej polskiej armii w walce z nowoczesn\u0105 i przygotowan\u0105 do wojny armi\u0105 III Rzeszy.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wolne Miasto Gda\u0144sk -kiedy NSDAP dosz\u0142o do w\u0142adzy (1933) to \u201cWolne\u201d by\u0142o jedynie z nazwy. By\u0142 to tw\u00f3r pa\u0144stwowy utworzony po zako\u0144czeniu I Wojny \u015awiatowej jako jeden z ustale\u0144 Traktatu Wersalskiego. Zdominowany przez wp\u0142yw Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w – Polacy stanowili tylko od 3 do 15%, posiadaj\u0105c jednak swoje firmy czy organizacje. W\u0142adze Gda\u0144ska, utrudnia\u0142y jednak wszelkie pr\u00f3by zak\u0142adania polskich sp\u00f3\u0142ek, przedsi\u0119biorstw. II Rzeczpospolita mia\u0142a zapewniony dost\u0119p do bezpo\u015bredniego eksportu i importu towar\u00f3w przez port morski, posiadania linii telefonicznej i telegraficznej, by\u0142a w\u0142a\u015bcicielem kolei na obszarze miasta. Posiada\u0142a tak\u017ce w\u0142asn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 pocztow\u0105.\u00a0 Pocz\u0105tek piek\u0142a Jest lato 1939 roku. Polscy uczniowie po niezwykle upalnym lecie maj\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do szk\u00f3\u0142. Tak si\u0119 jednak nie dzieje. O 4:00 1 wrze\u015bnia budynek poczty mieszcz\u0105cy si\u0119 na Heveliusplatz zosta\u0142 odci\u0119ty od pr\u0105du oraz po\u0142\u0105cze\u0144 telefonicznych. 55 obro\u0144c\u00f3w z\u0142o\u017conych z przeszkolonych wojskowo pracownik\u00f3w poczty, jednego kolejarza i nie bior\u0105cej udzia\u0142u w obronie dziewczynka wychowywana przez dozorc\u0119, zosta\u0142o zaatakowanych ok. godziny 4:40 jako akt jednego z pierwszych konflikt\u00f3w  II Wojny \u015awiatowej. Przeciwko oko\u0142o 200 niemc\u00f3w z\u0142o\u017conych z cz\u0142onk\u00f3w SS i SA oraz policjant\u00f3w, uzbrojonych w 3 ci\u0119\u017ckie dzia\u0142a oraz 3 samochody pancerne, Polacy bronili si\u0119 przy u\u017cyciu jednego karabinu przeciwpancernego, kilku karabin\u00f3w maszynowych i samopowtarzalnych, kilkunastu pistolet\u00f3w i granat\u00f3w r\u0119cznych.  Wed\u0142ug Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego plac\u00f3wka mia\u0142a utrzyma\u0107 si\u0119 przez oko\u0142o 6 godzin, a\u017c do odsieczy wojsk Armii \u201cPomorze\u201d.Informacja o wycofaniu si\u0119 wojsk z tego terenu, czy odwo\u0142ania obrony, nie dotar\u0142a. Plan wojsk niemieckich zak\u0142ada\u0142: wdarcie si\u0119 przez s\u0105siaduj\u0105cy budynek Krajowego Urz\u0119du Pracy oraz jednoczesne zwi\u0105zanie walk\u0105 obro\u0144c\u00f3w poprzez front plac\u00f3wki. Pierwszy szturm niemc\u00f3w zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem, w wyniku pierwszych walk \u015bmiertelne rany odni\u00f3s\u0142 tak\u017ce dow\u00f3dca ataku – Alfred Heinrich. Ofensywa od strony pobliskiego budynku zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c odparta, m.in. poprzez bohaterskie rozerwanie si\u0119 granatem dow\u00f3dcy obrony ppor. Konrada Guderskiego. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej,Niemcy przypu\u015bcili kolejny atak wzmocnieni dwoma lekkimi dzia\u0142ami kaliber 75mm, jednak\u017ce ten te\u017c zosta\u0142 przez Polak\u00f3w odparty. Oko\u0142o godziny 15 obro\u0144com polskiej plac\u00f3wki zosta\u0142o powierzone ultimatum; je\u015bli w ci\u0105gu 2 godzin nie zawiesz\u0105 bia\u0142ej flagi, budynek zostanie wysadzony. Przez czas rozpatrywania niemcy minowali \u015bciany budynku, aby o godzinie 17 rozpocz\u0105\u0107 zmasowany ostrza\u0142 wzmocnieni haubic\u0105 105mm. Zmuszaj\u0105c polak\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w coraz to gorszej sytuacji, do przej\u015bcia do piwnic Poczty Polskiej. Oko\u0142o godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej, Niemcy zalewaj\u0105 piwnic\u0119, by j\u0105 p\u00f3\u017aniej podpali\u0107 wypychaj\u0105c z wn\u0119trz pozosta\u0142ych przy \u017cyciu obro\u0144c\u00f3w.  Z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, informacje o czasie obrony plac\u00f3wki nieco si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105, wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy 12 a 14 godzinami nier\u00f3wnej walki, bez szans na zwyci\u0119stwo. Pewny jest jednak fakt i\u017c Niemcy popisali si\u0119 nieposzanowaniem kapitulacji walcz\u0105cych, zabijaj\u0105c nios\u0105cego bia\u0142\u0105 flag\u0119 zast\u0119pc\u0119 dow\u00f3dcy obrony, a tak\u017ce spalaj\u0105c \u017cywcem wychodz\u0105cego tu\u017c za nim naczelnika poczty. W ten spos\u00f3b zako\u0144czy\u0142a si\u0119 jedna z pierwszych batalii najwi\u0119kszego konfliktu zbrojnego w historii \u015bwiata; spo\u015br\u00f3d 55 obro\u0144c\u00f3w wojn\u0119 prze\u017cy\u0142o jedynie 4 z nich, oraz dozorczyni. W budynku pracowa\u0142o przed wojn\u0105 oko\u0142o 100 os\u00f3b, a w walkach uczestniczy\u0142a nieznacznie ponad po\u0142owa – reszta zosta\u0142a aresztowana przez gda\u0144skich policjant\u00f3w i osadzona w obozach. Pseudo \u201cproces\u201d i masowa egzekucja bohater\u00f3w Tydzie\u0144 po zako\u0144czeniu walk na obecnej ulicy Heweliusza, odby\u0142 si\u0119 pierwszy z dw\u00f3ch nielegalnych i fikcyjnych \u201cproces\u00f3w\u201d obro\u0144c\u00f3w zarz\u0105dzany przez Wojenny S\u0105d Polowy \u201cGrupy Eberhardta\u201d (drugi odby\u0142 si\u0119 29 wrze\u015bnia) kt\u00f3re trwa\u0142y ledwie kilka godzin, skazuj\u0105c wszystkich pozosta\u0142ych przy \u017cyciu 38 obro\u0144c\u00f3w na kar\u0119 \u015bmierci. Bohater\u00f3w stracono potajemnie 5 pa\u017adziernika na poligonie \u0107wiczebnym mieszcz\u0105cym si\u0119 na gda\u0144skiej Zaspie. Cia\u0142a zamordowanych znaleziono dopiero 28.08.1991r., kiedy podczas budowy, robotnicy natkn\u0119li si\u0119 na ich zbiorowy gr\u00f3b. Szcz\u0105tki obro\u0144c\u00f3w ekshumowano na Cmentarz Ofiar Hitleryzmu na Zaspie, gdzie odbyli\u015bmy s\u0142u\u017cb\u0119 sprz\u0105taj\u0105c teren wok\u00f3\u0142 zbiorowej mogi\u0142y pomordowanych, oraz inne zapomniane groby. Uroczy\u015bcie z\u0142o\u017cyli\u015bmy znicze na grobach obro\u0144c\u00f3w oraz zas\u0142u\u017conego dla harcerstwa w WMG – Alfa Liczma\u0144skiego zamordowanego w filii obozu Stutthof. Warto by\u0142o, czy nie warto? Podobnie jak Powstanie Warszawskie, czy obrona Westerplatte, w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w trwaj\u0105 dywagacje na temat sensu walk o budynek. Bez w\u0105tpienia by\u0142 to czyn bohaterski, jednak\u017ce bez jakichkolwiek szans na pomy\u015blno\u015b\u0107 i zwyci\u0119stwo. Grupa Armii \u201cPomorze\u201d nie mia\u0142a szans na wys\u0142anie odpowiednich jednostek z odsiecz\u0105, musz\u0105c wycofywa\u0107 si\u0119 w g\u0142\u0105b kraju. Wszak bitwa graniczna w pierwszych dniach wojny praktycznie ca\u0142kowicie rozbi\u0142a Wojsko Polskie, ukazuj\u0105c niemoc przestarza\u0142ej polskiej armii w walce z nowoczesn\u0105 i przygotowan\u0105 do wojny armi\u0105 III Rzeszy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1654","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1654"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1664,"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1654\/revisions\/1664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/87gdh.zhr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}